انجمن پایش آسیب‌های قوز قرنیه چشم با بهره‌گیری از ظرفیت علمی مرکز تحقیقات سلامت چشم بصیر (Basir Eye Health Research Center) و پشتوانه بالینی بیش از سه دهه فعالیت کلینیک فوق تخصصی چشم‌پزشکی بصیر، در سال‌های گذشته نقش فعالی در توسعه دانش، انجام مطالعات بالینی، پژوهش‌های پایه و اجرای طرح‌های ملی در زمینه کراتوکونوس ایفا کرده است. حضور متخصصان برجسته قرنیه، دسترسی به حجم بالای بیماران، بهره‌مندی از تجهیزات پیشرفته تشخیصی و درمانی و همکاری با مراکز دانشگاهی کشور، زمینه‌ساز شکل‌گیری مجموعه‌ای از پژوهش‌های ارزشمند در این حوزه بوده است.

طرح‌های پژوهشی و همکاری‌های ملی

راه‌اندازی نخستین رجیستری ملی کراتوکونوس در ایران

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای علمی این مجموعه، مشارکت در اجرای پروژه چندمرکزی ملی «راه‌اندازی اولین برنامه ثبت اطلاعات بیماران مبتلا به کراتوکونوس در ایران» است. این برنامه با محوریت پژوهشکده چشم و علوم بینایی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و با همکاری مراکز تحقیقاتی چشم کشور اجرا شده و مرکز تحقیقات سلامت چشم بصیر به عنوان یکی از مراکز همکار در این پروژه ملی حضور دارد.

این رجیستری، نخستین زیرساخت ملی مبتنی بر داده‌های واقعی (Real World Data) در زمینه کراتوکونوس محسوب می‌شود و زمینه انجام مطالعات اپیدمیولوژیک، طراحی راهنماهای بالینی، مطالعات چندمرکزی و توسعه پزشکی مبتنی بر شواهد را فراهم کرده است.

مطالعات اپیدمیولوژیک و عوامل خطر

مرکز تحقیقات سلامت چشم بصیر با مشارکت در مطالعات اپیدمیولوژیک، به شناسایی عوامل خطر مؤثر بر بروز و پیشرفت کراتوکونوس در جمعیت ایرانی پرداخته است. نتایج این تحقیقات نشان داده‌اند که مالش شدید چشم، سابقه خانوادگی، ورنال کراتوکنژنکتیویت، ازدواج‌های فامیلی و برخی عوامل اجتماعی و اقتصادی در بروز بیماری نقش مهمی دارند.

بیومکانیک قرنیه و کاربرد هوش مصنوعی

از دیگر محورهای پژوهشی این مجموعه، بررسی ویژگی‌های بیومکانیکی قرنیه و استفاده از مدل‌سازی اجزای محدود و شبکه‌های عصبی مصنوعی در مطالعه رفتار قرنیه طبیعی و کراتوکونوس است. این مطالعات، گام مهمی در جهت تشخیص زودهنگام و درک بهتر پاتوفیزیولوژی بیماری محسوب می‌شوند.

درمان‌های نوین و کراس لینکینگ قرنیه

مرکز تحقیقات سلامت چشم بصیر از مراکز فعال کشور در زمینه ارزیابی نتایج درمان‌های نوین کراتوکونوس بوده است. مطالعات انجام‌شده در زمینه کراس لینکینگ قرنیه و مرور شواهد موجود، نقش مهمی در تبیین جایگاه این درمان در کنترل پیشرفت بیماری داشته‌اند.

جراحی‌های اصلاحی و بازتوانی بینایی

بررسی نتایج جراحی‌های اصلاح عیوب انکساری در بیماران مبتلا به کراتوکونوس، ارزیابی نتایج PRK هدایت‌شده با Wavefront پس از کارگذاری Intacs و مطالعه نتایج جراحی‌های انکساری در بیماران مشکوک به کراتوکونوس، از جمله فعالیت‌های پژوهشی انجام شده در این حوزه بوده است.

ژنتیک و زیست‌شناسی مولکولی

مطالعات انجام‌شده در زمینه شبکه‌های تنظیمی lncRNA-miRNA-mRNA و تحلیل بیان ژن‌ها و برهم‌کنش‌های پروتئینی، در شناخت مکانیسم‌های مولکولی بیماری کراتوکونوس نقش مهمی داشته‌اند و مسیرهای جدیدی را برای تحقیقات آینده گشوده‌اند.

گزارش‌های موردی و بیماری‌های همزمان قرنیه

مرکز تحقیقات سلامت چشم بصیر در زمینه گزارش موارد نادر بیماری‌های قرنیه نیز فعال بوده است. گزارش همزمانی دیستروفی گرانولار قرنیه و کراتوکونوس، دیستروفی ماکولار قرنیه همراه با کراتوکونوس و نتایج جراحی انکساری در بیماران دارای سابقه کراس لینکینگ از جمله این مطالعات هستند.

چشم‌انداز آینده

انجمن پایش آسیب‌های قوز قرنیه چشم با تکیه بر بیش از ۲۰ سال سابقه فعالیت مرکز تحقیقات سلامت چشم بصیر و بیش از ۳۰ سال تجربه بالینی کلینیک فوق تخصصی چشم‌پزشکی بصیر، درصدد توسعه مطالعات چندمرکزی، گسترش رجیستری ملی کراتوکونوس، به‌کارگیری هوش مصنوعی، انجام پژوهش‌های ژنتیک و توسعه راهنماهای بالینی مبتنی بر شواهد است تا به یکی از قطب‌های علمی و پژوهشی منطقه در زمینه بیماری‌های قرنیه تبدیل شود.